
Stokda var
Ütopiya ideyası hələ Platonun dövrünə aiddir; məhz o, öz "Dövlət" əsərində Avropa düşüncə tarixində ilk ideal cəmiyyət modelini yaradıb. Lakin ədəbi ütopiya janrı - yəni müəllif nəzərindən baxıldıqda qüsursuz xoşbəxt cəmiyyəti təsvir edən əsərlər - nisbətən yenidir: bu janrın atası rəsmi olaraq XVI əsrin görkəmli britaniyalı humanisti Tomas Mor hesab olunur. O da öz "möcüzəvi adasını" (və eyni janrı) "Ütopiya" olaraq adlandırdı - ya qədim yunan dilindən "yaxşı yer", ya da "olmayan yer" anlamında. Uzaq keçmişin böyük xəyalpərvərləri ideal cəmiyyəti necə təsəvvür edirdilər? Tomas Mor öz ideal cəmiyyətində qulların mövcudluğuna icazə verirdi... Tommazo Kampanella şoka düşmüş çağdaşlarına dövlət tərəfindən uşaq tərbiyəsi ilə bağlı eksentrik ideyalarını təqdim etdi... Frensis Bekon elmin nailiyyətlərini - "əbədi mühərrikdən" telefona qədər - xidmətinə yönəltmiş cəmiyyəti tərənnüm etdi... Səra de Berjrak fantastik varlıqlarla dolu paradoksal və gülməli bir dünya yaratdı... Bu məcmuədə oxuyacağınız cəmiyyətlər müasir oxucuya adi mənada ütopik görünməyə bilər - amma bəşəriyyətin necə xoşbəxt ola biləcəyini neçə əsr əvvəl təsəvvür etmişlər, bu daha maraqlı olacaq.