İnsan ehtiraslarının yuxusu

İngilis yazıçısı Somerset Moem “İnsan ehtiraslarının yükü” romanını1915-ci ildə yazıb. Azərbaycan oxucusu romanı təxminən 100 ildən sonraoxuya bilir. Romanda Filip Keri adlı uşağın dörd yaşından otuz yaşınaqədər olan həyatı təsvir olunur. Roman XX əsr ingilisdilli ədəbiyyatın100 ən yaxşı əsəri arasında 66-cı yerdə durur və Moemin şah əsəri hesabedilir. Belə bir əsər dilimizə niyə bu qədər gec tərcümə olunub? Bu, əlbəttə,yaxşı fakt deyil.Moem hisslər mühəndisidir, insan hisslərini cərrah kimi ustalıqla vəamansızcasına təşrih edir. Moem çox amansız yazıçıdır, yaza-yaza obrazlarınaironiya eləyir, həyata, varlığa, dünyaya rişxənd eləyir, klassik ingilisyazıçılarına “ilişir”, çox yerdə sado-mazoxistcəsinə özünə də kinayə eləyir.Təbəssümündə acı gülüş var – sarkazm! Belə bir fikir var ki, roman avtobioqrafikəsərdir, çünki romanda avtobioqrafik detallar çoxdur. Görünür,özü də dəhşətli adam olub. 90 il yaşayan yazıçı həyatın hər üzünü görüb.Bəziləri romanı “Hisslərin əsarəti” (altında) adlandırıb.Deyilənə görə, yazıçı əvvəlcə romanı “Küldən törəyən gözəllik” adlandırıb,sonrakı adını Spinozanın “Etika” kitabından götürüb – “Hissləringücü”. Biz əsərin adında “ehtiras” sözünü saxladıq, çünki həyat, yaşamaqbir ehtirasdır, insanın istəyi, məqsədi, niyyəti və cəhdləri ehtirasdır.